GR | EN
20/07/2009

Θέμα: Ατμοσφαιρική ρύπανση Θεσσαλονίκης


5 Αυγούστου 2009

ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ υποβολή: Kriton Arsenis (S-D) προς την Επιτροπή

ΘΕΜΑ: Ατμοσφαιρική ρύπανση Θεσσαλονίκης

Πρόσφατη έρευνα του Αριστοτέλειου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης, κατατάσσει την Θεσσαλονίκη στις πόλεις με την πιο επιβαρυμένη ατμόσφαιρα και με υψηλή συγκέντρωση μικροσωματιδίων στον αέρα, η οποία είναι πηγή κινδύνων για τη δημόσια υγεία. Από το τμήμα περιβάλλοντος του δήμου Θεσσαλονίκης επιβεβαιώνεται το πρόβλημα και πιο συγκεκριμένα ότι τα αιωρούμενα σωματίδια PM10, τα οποία θεωρούνται ιδιαίτερα επικίνδυνα και επικάθονται στον ανθρώπινο πνεύμονα, ξεπερνούν σε καθημερινή βάση τα ανώτατα όρια. Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή ερωτάται:
(α) είναι ενήμερη για την κατάσταση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στη Θεσσαλονίκη;
(β) σύμφωνα με τα στοιχεία που διαθέτει η Επιτροπή, ποιες θεωρεί ότι είναι οι κύριες αιτίες και πηγές ατμοσφαιρικής ρύπανσης στη Θεσσαλονίκη;
(γ) το τελευταίο διάστημα το τμήμα περιβάλλοντος του δήμου Θεσσαλονίκης έχει διακόψει τη δημοσίευση των τιμών των καθημερινών μετρήσεων της ποιότητας του αέρα με αποτέλεσμα οι πολίτες να μην έχουν πρόσβαση στα ανωτέρω στοιχεία. Η άρνηση δημοσίευσης των συγκεκριμένων καθημερινών μετρήσεων από το τμήμα περιβάλλοντος του Δήμου Θεσσαλονίκης είναι σε συμφωνία με την κοινοτική Οδηγία 2003/4/ΕΚ(1) για την πρόσβαση του κοινού σε περιβαλλοντικές πληροφορίες και την κοινοτική Οδηγία 2008/50/ΕΚ(2) για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα ή συνεπάγεται άλλων παραβιάσεων της κοινοτικής νομοθεσίας;
(δ) θεωρεί ότι είναι επαρκής η συγκέντρωση και καταγραφή στοιχείων για την ατμοσφαιρική ρύπανση στην πόλη της Θεσσαλονίκης;
(ε) θεωρεί ότι οι αρμόδιες εθνικές υπηρεσίες έχουν λάβει επαρκή μέτρα για την πρόληψη και αντιμετώπιση του προβλήματος των επικίνδυνων για την υγεία αιωρούμενων σωματιδίων (PM10);


E-3895/09 Απάντηση του κ. Δήμα εξ ονόματος της Επιτροπής

Η Επιτροπή είναι ενήμερη για την κατάσταση που επικρατεί στη Θεσσαλονίκη ως προς την ατμοσφαιρική ρύπανση, ιδιαίτερα για τις μόνιμες υπερβάσεις των ημερήσιων και ετήσιων οριακών τιμών για τα PM10. Πηγή ανησυχίας αποτελούν επίσης οι ετήσιες συγκεντρώσεις διοξειδίου του αζώτου (NO2). Το 2007, οι ετήσιες συγκεντρώσεις NO2 ήσαν υψηλότερες από την αντίστοιχη οριακή τιμή που θα αρχίσει να ισχύει το 2010. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχει στη διάθεσή της η Επιτροπή, η οδική κυκλοφορία αποτελεί την πρωταρχική πηγή ρύπανσης από PM10 σε τοπικό επίπεδο. Επιπλέον, οι φυσικές συνεισφορές διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο.

Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 8 παράγραφος 1 της οδηγίας 1999/30/EΚ(1) και ανάλογων άρθρων άλλων «θυγατρικών» οδηγιών για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα, οι οποίες επαναλαμβάνονται στο άρθρο 26 παράγραφος 1 στοιχείο α) της οδηγίας 2008/50/EΚ(2) για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα, που τα κράτη μέλη οφείλουν να μεταφέρουν στο εθνικό δίκαιο πριν από τις 11 Ιουνίου 2010, η αρμόδια αρχή του κράτους μέλους μεριμνά για την επαρκή και έγκαιρη δημοσίευση των πληροφοριών που σχετίζονται με την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα, συμπεριλαμβανομένων των τακτικά επικαιροποιούμενων μετρήσεων των επιπέδων συγκέντρωσης ρύπων που υπόκεινται σε κανονιστικές ρυθμίσεις. Η εφαρμογή της ανωτέρω διάταξης επαφίεται στα κράτη μέλη, με την παροχή των αντίστοιχων πληροφοριών σε τοπικό, περιφερειακό ή εθνικό επίπεδο. Το τμήμα περιβάλλοντος του Δήμου Θεσσαλονίκης οφείλει είτε να δημοσιεύει τα σχετικά στοιχεία είτε να γνωστοποιεί τον τρόπο με τον οποίο τα εν λόγω στοιχεία μπορούν να αξιολογηθούν.

Η οδηγία 2003/4/EΚ(3) προβλέπει την πρόσβαση του κοινού σε περιβαλλοντικές πληροφορίες κατόπιν αιτήματος (άρθρο 3) ή με ενεργητική διάδοση που οργανώνεται από τις ίδιες τις δημόσιες αρχές, καλούμενη «ενεργητική διάδοση» (άρθρο 7). Ωστόσο το γεγονός ότι μια δημόσια αρχή δεν δημοσιεύει την καθημερινή μέτρηση της ποιότητας του αέρα δεν συνιστά, αυτό καθαυτό, παράβαση της οδηγίας, δεδομένου ότι ο αντικειμενικός σκοπός της ενεργητικής διάδοσης των πληροφοριών πρέπει να επιτευχθεί προοδευτικά, συνεκτιμώντας, μεταξύ άλλων, την κατάσταση της δημόσιας αρχής και τους ανθρώπινους ή χρηματικούς πόρους που χρειάζονται για την επίτευξη αυτού του αποτελέσματος. Παρόλα αυτά, εάν η διάδοση των εν λόγω μετρήσεων εντός ορισμένης προθεσμίας αποτελούσε πάγια πρακτική, δεν πρέπει να ανασταλεί χωρίς την ενδεδειγμένη αιτιολόγηση.

Από έρευνα στο Διαδίκτυο, πάντως, προέκυψε ότι ο Δήμος Θεσσαλονίκης πράγματι δημοσιεύει στοιχεία για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα μέσω του ακόλουθου δικτυακού τόπου: http://www.envdimosthes.gr/index_daily.html.

Οι ανάγκες παρακολούθησης για μια επικράτεια εξαρτώνται από την κατάταξη κάθε ζώνης ή πολεοδομικού συγκροτήματος ανάλογα με την ποιότητα του αέρα. Τα κριτήρια προσδιορισμού της θέσης και του αριθμού των σταθμών παρακολούθησης για τον έλεγχο της τήρησης των οριακών τιμών καθορίζονται επί του παρόντος στο άρθρο 7 της οδηγίας 1999/30/EΚ, στο άρθρο 5 της οδηγίας 2000/69/EΚ(4) για τις οριακές τιμές βενζολίου και μονοξειδίου του άνθρακα στον αέρα του περιβάλλοντος και στο άρθρο 9 της οδηγίας 2002/3/EΚ(5) σχετικά με το όζον στον ατμοσφαιρικό αέρα. Οι διατάξεις αυτές θα αντικατασταθούν από τις διατάξεις της οδηγίας 2008/50/EΚ για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα, που τα κράτη μέλη οφείλουν να μεταφέρουν στο εθνικό δίκαιο πριν από τις 11 Ιουνίου 2010. Το άρθρο 7 της εν λόγω οδηγίας, σε συνδυασμό με τα παραρτήματα III και V, δεν προβλέπει μείζονες αλλαγές σε σύγκριση με τις ισχύουσες διατάξεις.

Με βάση τα πλέον πρόσφατα επίσημα στοιχεία που υπέβαλε η Ελλάδα στην Επιτροπή σχετικά με το 2007, στο πολεοδομικό συγκρότημα Θεσσαλονίκης λειτουργούν τα εξής σημεία δειγματοληψίας:
— έξι σημεία δειγματοληψίας για τη μέτρηση του διοξειδίου του αζώτου (NO2),
— έξι σημεία δειγματοληψίας για τη μέτρηση των σωματιδίων (PM10),
— πέντε σημεία δειγματοληψίας για τη μέτρηση του όζοντος (O3),
— τρία σημεία δειγματοληψίας για τη μέτρηση του διοξειδίου του θείου (SO2) και
— ανά ένα σημείο δειγματοληψίας για το βενζόλιο, το μονοξείδιο του άνθρακα (CO) και τον μόλυβδο.

Με τον ανωτέρω αριθμό σημείων δειγματοληψίας εκπληρώνεται η υποχρέωση που απορρέει από την κοινοτική νομοθεσία. Εναπόκειται στα κράτη μέλη η ενδεδειγμένη χωροθέτηση των σημείων δειγματοληψίας ώστε να εκτιμάται αποτελεσματικά η ποιότητα του αέρα σε ολόκληρο το έδαφος των ζωνών και πολεοδομικών συγκροτημάτων. Με βάση τα επίσημα διαθέσιμα στοιχεία και τους προαναφερόμενους λόγους, η Επιτροπή δεν μπορεί να εντοπίσει παράβαση της κοινοτικής νομοθεσίας, όσον αφορά τη συλλογή και καταγραφή στοιχείων για την ατμοσφαιρική ρύπανση στη Θεσσαλονίκη.

Τον Νοέμβριο του 2008 η Ελλάδα γνωστοποίησε στην Επιτροπή εξαίρεση βάσει του άρθρου 22 παράγραφος 2 της οδηγίας 2008/50/EΚ από την υποχρέωση εφαρμογής των ημερήσιων και ετήσιων οριακών τιμών για τα M10 στο σύνολο της επικράτειάς της. Η Επιτροπή αξιολόγησε την ελληνική κοινοποίηση και διατύπωσε αντιρρήσεις με την απόφασή της από 2 Ιουλίου 2009(6) . Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα μέτρα μείωσης των εκπομπών που έλαβαν οι ελληνικές αρχές σε όλες τις ζώνες ποιότητας του αέρα πριν από το 2005 ήσαν ενδεδειγμένα. Ωστόσο, θεώρησε ότι η ελληνική κοινοποίηση δεν παρείχε επαρκή αποδεικτικά στοιχεία ώστε να μπορεί η Επιτροπή να κρίνει κατά πόσον τα πρόσθετα μέτρα μείωσης των εκπομπών που ανέφεραν οι ελληνικές αρχές αρκούν για την επίτευξη συμμόρφωσης προς τις οριακές τιμές μέχρι τις 11 Ιουλίου 2011. Επειδή διατυπώθηκαν αντιρρήσεις κατά της ανωτέρω κοινοποίησης, οι οριακές τιμές για τα PM10 ισχύουν για όλες τις ζώνες ποιότητας του αέρα στην Ελλάδα, χωρίς περιθώρια ανοχής. Λόγω της συνεχούς υπέρβασης των οριακών αυτών τιμών εξετάζεται τώρα το ενδεχόμενο περαιτέρω ενεργειών για την επιβολή του νόμου.


(1) ΕΕ L 163 της 29.6.1999
(2) ΕΕ L 152 της 11.6.2008
(3) Οδηγία 2003/4/EΚ του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 28ης Ιανουαρίου 2003, για την πρόσβαση του κοινού σε περιβαλλοντικές πληροφορίες και για την κατάργηση της οδηγίας 90/313/ΕΟΚ του Συμβουλίου, ΕΕ L 41 της 14.02.03.
(4) ΕΕ L 313 της 31.12.2000
(5) ΕΕ L 67 της 9.3.2002
(6) Η απόφαση είναι διαθέσιμη στην ιστοσελίδα: http://ec.europa.eu/environment/air/quality/legislation/pdf/el_el.pdf.