GR | EN
23/12/2009

Συνέντευξη του Kρίτωνα Αρσένη για το αποτέλεσμα της συνόδου της Κοπεγχάγης στο e-perivallon.gr


Πώς θα αποτιμούσατε τη Σύνοδο της Κοπεγχάγης;

Το αποτέλεσμα ήταν απογοητευτικό. Απουσία δεσμεύσεων για άμεσες μειώσεις των εκπομπών, έλλειψη χρονοδιαγράμματος για την υπογραφή της διάδοχης του Κιότο νομικά δεσμευτικής συμφωνίας. Ακόμη όμως και αυτή η συμφωνία, που είναι χειρότερη από ό,τι είχαμε προηγούμενα, απορρίφθηκε στην ουσία στην ολομέλεια της συνδιάσκεψης και συμβιβαστικά παρέμεινε ως ένας αστερίσκος στις διαδικαστικές αποφάσεις της Κοπεγχάγης. Κι όμως, δεν απέτυχε εντελώς η Κοπεγχάγη. Οι μεγάλοι ρυπαντές του πλανήτη έφτασαν στο σημείο να αποφασίσουν την κοινή λήψη μέτρων. Αυτή είναι η μόνη κληρονομιά της Κοπεγχάγης στο μέλλον του πλανήτη. Αν δεν προχωρήσουμε άμεσα σε μια υπεύθυνη νομικά δεσμευτική συμφωνία με μετρήσιμους ποσοτικούς στόχους μείωσης και σταδιακής παύσης των εκπομπών μας, ο πλανήτης μας θα γίνει αφιλόξενος. Όμως, όποιος νομίζει ότι έχουμε την επιλογή να αποφύγουμε τη συμφωνία αυτή, λογαριάζει χωρίς τον πλανήτη. Κάθε χρονιά οι επιπτώσεις από την Κλιματική Αλλαγή θα κτυπάνε τόσο βροντερά την πόρτα του σπιτιού του καθενός μας, που δεν θα μπορέσουμε παρά να δράσουμε, όλοι μαζί, για να σταματήσουμε να προκαλούμε αυτή την καταστροφή των ίδιων μας των παιδιών.

Πώς θα χαρακτηρίζατε τις θέσεις των ΗΠΑ και της Κίνας, οι οποίες θεωρούνται κύριες υπεύθυνες για την επιβάρυνση του πλανήτη; Τελικά, η ευθύνη για την κλιματική αλλαγή ποιον βαρύνει;

Απαράδεκτες. Ήταν εξαιτίας τους που δεν καταλήξαμε σε συμφωνία που θα μας επέτρεπε να κοιτάμε τα παιδιά μας στα μάτια. Οι ΗΠΑ, και ο Πρόεδρος Ομπάμα προσωπικά, μπλόκαραν και προσπάθησαν να υποβαθμίσουν τις διαπραγματεύσεις εδώ και πολλούς μήνες. Να σας θυμίσω ότι μέχρι πολύ πρόσφατα ο Μπάρακ Ομπάμα δεν ήταν γνωστό αν θα έρθει καν στη Συνδιάσκεψη της Κοπεγχάγης. Δέχομαι ότι ο ίδιος πιστεύει ότι δεν μπορεί να προχωρήσει τόσο γρήγορα στην απαραίτητη αλλαγή της κοινής γνώμης και των θεσμών στις ΗΠΑ, που θα τις επέτρεπαν να συμμετάσχουν σε μια υπεύθυνη νομικά δεσμευτική συμφωνία για το κλίμα. Πιστεύω ότι θα κάνει μεγάλες προσπάθειες στο εσωτερικό των ΗΠΑ, που θα οδηγήσουν σε υπεύθυνη μείωση των εκπομπών τους έως το 2020. Η μεταρρύθμιση, όμως, στο χώρο της υγείας έδειξε ότι έχει μεγάλες μάχες μπροστά του και θέλει να τις δώσει μία μία. Προσωπικά το κατανοώ και του δίνω πίστωση χρόνου, όπως του έδωσε γενναιόδωρα και η Ευρωπαϊκή Ένωση. Όμως, αυτό δεν δικαιολογεί την προσπάθειά του να μπλοκαριστούν οι διαπραγματεύσεις.
Η Κίνα ανακοίνωσε μέτρα που θα μπορούσαν να είναι και καλύτερα. Από 40-45% μείωση των εκπομπών ανά μονάδα ΑΕΠ οι ειδικοί λένε ότι θα μπορούσε να ανέβει στο 50-55% και ότι μόνο τότε η μείωση θα είχε αποτέλεσμα. Η Κίνα μπορεί να το κάνει και πιστεύω ότι θα το κάνει τελικά. Την ίδια στιγμή, όμως, στο παρασκήνιο, η Κίνα φαινόταν να βάζει χώρες του αναπτυσσόμενου κόσμου, που εξαρτώνται οικονομικά από αυτήν, να μπλοκάρουν τις διαπραγματεύσεις.
Και οι δύο υπερδυνάμεις επέδειξαν μια στάση ανώριμη και μη εποικοδομητική. Αυτό βέβαια δεν αποτελεί δικαιολογία για κανένα μας να μείνει αδρανής απέναντι στην Κλιματική Αλλαγή.
Η Κλιματική Αλλαγή δεν είναι όπως η Πυρηνική Απειλή. Δεν εξαρτάται από τους ηγέτες των υπερδυνάμεων και από το αν αυτοί θα πατήσουν το κουμπί που θα πυροδοτήσει τους πυραύλους. Το κουμπί που οδηγεί τα παιδιά μας σήμερα να κινδυνεύουν να μην πεθάνουν από φυσικά αίτια, αλλά από την Κλιματική Αλλαγή, είναι ο διακόπτης που πιέζουμε για να ανάψουμε τα φώτα στο σπίτι, τα πλυντήρια και τις άλλες οικοσυσκευές, είναι το κλειδί του αυτοκινήτου και ο διακόπτης των μηχανών στα εργοστάσια. Όλοι μας είμαστε συμμέτοχοι σε αυτό το έγκλημα και οι λύσεις θα έρθουν ταυτόχρονα από τη διόρθωση των δικών μας κακών συνηθειών, που οδηγούν σε σπατάλη ενέργειας και πόρων καθημερινά, τη διόρθωση των αντίστοιχων συλλογικών συνηθειών στη γειτονιά μας και στους χώρους εργασίας και τις εθνικές και διακρατικές αποφάσεις για αλλαγή πολιτικών.

Σας προκαλεί προβληματισμούς η οικονομική απόκλιση με την οποία καλούνται να συμβάλουν οι αναπτυγμένες και οι αναπτυσσόμενες χώρες;

Δεν με προβληματίζει. Η Κλιματική Αλλαγή μας προσφέρει μια μοναδική ευκαιρία. Για να την αντιμετωπίσουμε, είμαστε υποχρεωμένοι να χτίσουμε ένα δίκαιο πλανήτη. Η Κλιματική Αλλαγή, για την ακρίβεια, μας λέει ότι ή θα κατανείμουμε τους παγκόσμιους πόρους δίκαια μεταξύ χωρών και γενεών ή θα είμαστε σύντομα το νέο κυρίαρχο είδος που θα εξαφανιστεί από τον πλανήτη. Χωρίς αμφιβολία, την Κλιματική Αλλαγή την προκαλέσαμε εμείς, ο δυτικός κόσμος. Είναι χαρακτηριστικό ότι ολόκληρη η ήπειρος της Αφρικής συμβάλει μόλις κατά 2% στην Κλιματική Αλλαγή, ενώ καταναλώνει μόλις 2 φορές την ενέργεια του νησιού του Μανχάταν στη Νέα Υόρκη. Καταναλώνουμε αυτές οι 3-5 γενιές των πλούσιων χωρών του πλανήτη τους ενεργειακούς πόρους (πετρέλαιο, φυσικό αέριο κ.λπ.) και τις πρώτες ύλες (φώσφορος, χαλκός κ.λπ.) που αναλογούν σε όλες τις χώρες και όλες τις μελλοντικές γενεές. Επειδή ακριβώς τα καταναλώνουμε σπάταλα και βουλιμικά, ο πλανήτης δεν προλαβαίνει να εξισορροπήσει τις επιπτώσεις και τα οικοσυστήματα αρχίζουν να καταρρέουν σε μορφή ντόμινο.
Την ίδια στιγμή εμφανίζονται νέες βιομηχανικές δυνάμεις, όπως η Κίνα και η Ινδία, που, αν και κατακεφαλήν εκπέμπουν πολύ λιγότερο από την Αμερική και την Ευρώπη (1/4 και ½ η Κίνα και 1/20 και 1/10 η Ινδία, αντίστοιχα), οι συνολικές εκπομπές τους πλέον αρκούν για να καταστρέψουν τον κόσμο. Με λίγα λόγια, αν σταματήσει ο αναπτυγμένος κόσμος να εκπέμπει, αλλά οι βιομηχανικές αναπτυσσόμενες χώρες δεν πάρουν επαρκή μέτρα περιορισμού των εκπομπών τους, η ανθρωπότητα θα εξαφανιστεί.
Από την άλλη, είναι δικαίωμα των αναπτυσσόμενων χωρών να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής των πολιτών τους τουλάχιστον στο επίπεδο της δικής μας ποιότητας.
Η μόνη λύση είναι τελικά να δεχθούμε ότι κάθε άνθρωπος και κάθε γενιά στη Γη έχει τα ίδια δικαιώματα σε φυσικούς πόρους. Αυτό θα σήμαινε ότι εμείς στην Ελλάδα θα πρέπει να πληρώνουμε για περίπου 7 τόνους από τους 8 που καταναλώνουμε, καθώς μόνο τον ένα δικαιούμαστε, και τους 7 τους έχουμε κλεμμένους.
Η συζήτηση στην Κοπεγχάγη δεν ήταν τόσο ριζοσπαστική. Τα αδιέξοδα οφείλονται και σε αυτό. Οι αναπτυγμένες χώρες δεν θέλουμε να αναλάβουμε το μερίδιο που μας αντιστοιχεί, οι βιομηχανοποιημένες αναπτυσσόμενες δεν θέλουν να δεχθούν ότι και αυτές πρέπει να πληρώσουν και οι φτωχές χώρες βλέπουν τον τόπο τους να καταστρέφεται χωρίς αυτές να έχουν συμβάλει και χωρίς οι υπεύθυνοι να πληρώνουν.