σε ,

Θέμα: Δίνες πλαστικών απορριμμάτων στο θαλάσσιο περιβάλλον της ΕΕ

Θέμα: Δίνες πλαστικών απορριμμάτων στο θαλάσσιο περιβάλλον της ΕΕ

Δεκατρία χρόνια μετά την ανακάλυψη της πρώτης δίνης πλαστικών στον Ειρηνικό Ωκεανό, της «Μεγάλης Κηλίδας Σκουπιδιών του Ειρηνικού», δύο ομάδες ερευνητών (Anna Cummins και Kara Lavender Law) ανακοίνωσαν την ανακάλυψη μιας δεύτερης στο Βόρειο Ατλαντικό, μεταξύ Βερμούδων και Αζορών. Σύμφωνα με στοιχεία περιβαλλοντικών οργανώσεων (WWF και Μed SOS), οκτώ εκατομμύρια τόνοι αποβλήτων χρησιμοποιημένων προϊόντων φθάνουν καθημερινά στις θάλασσες, ενώ η ποσότητα του πλαστικού που επιπλέει στους ωκεανούς υπολογίζεται σε 28 750 κομμάτια/Km2. Σύμφωνα με μελέτη της ΜΚΟ «Αρχιπέλαγος», το 2009 ποσότητες πλαστικών μικροινών που μεταφέρθηκαν από τη θάλασσα, εντοπίστηκαν σε 110 ελληνικές ακτές.

Τα πλαστικά απορρίμματα στο θαλάσσιο περιβάλλον δεν βιοδιασπώνται, αλλά αποσυντίθενται μέσω των αλλοιώσεων που υφίστανται κυρίως από τον ήλιο, τις υψηλές θερμοκρασίες και το αλάτι. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος προέρχεται από τα λεγόμενα συμβατικά πλαστικά, τα οποία, μη διασπώμενα πλήρως και παραμένοντας στην επιφάνεια της θάλασσας, προσλαμβάνονται μαζί με το φυτοπλαγκτόν ως τροφή από τους υδρόβιους οργανισμούς που κατοικούν και κινούνται κοντά στα επιφανειακά ύδατα. Επιστήμονες από το Algalita Marine Research Foundation (Rios, L.M.; Moore, C. and Jones, P.R. (2007)) επιβεβαίωσαν την ύπαρξη χημικών ουσιών που συνθέτουν τα πλαστικά, στους ιστούς των ψαριών. Το μεγαλύτερο μέρος των ουσιών αυτών χαρακτηρίζονται ως τοξικές (διφαινόλες, πολυεστέρες, PCBs, DDT, PAHs), και κυρίως μέσω της τροφικής αλυσίδας περνούν στα πουλιά, στα θαλάσσια θηλαστικά και στους ανθρώπινους ιστούς.

Με βάση τα ανωτέρω ερωτάται η Επιτροπή:

  1. Είναι σε γνώση της ως θέμα καθώς και οι επιπτώσεις του στη θαλάσσια βιοποικιλότητα; Τι μέτρα έχει λάβει για την αντιμετώπιση και αναστροφή του φαινομένου της θαλάσσιας ρύπανσης και των επιπτώσεών του στη θαλάσσια βιοποικιλότητα, στα πλαίσια εφαρμογής της οδηγίας 2008/56/ΕΚ(1), και ποια η αποτελεσματικότητα τους; Κρίνεται αναγκαία η λήψη επιπλέον μέτρων και ποιων;
  2. Σε κλειστές θάλασσες όπως η Μεσόγειος, η ρύπανση επιτείνεται από εισερχόμενη ρύπανση χωρών εκτός ΕΕ. Ποια μέτρα διακρατικού συντονισμού για την αντιμετώπιση της ρύπανσης έχουν ληφθεί; Πώς κρίνεται η αποτελεσματικότητά τους; Κρίνεται αναγκαία η λήψη επιπλέον μέτρων και ποιων;

 

(1) ΕΕ L 164 της 25.6.2008, σ. 19.

 

E-7154/10EL, E-7340/10EL, Απάντηση του κ. Potočnik, εξ ονόματος της Επιτροπής

Η Έκθεση του Κοινού Κέντρου Ερευνών (ΚΚΕρ) που δημοσιεύτηκε τον Απρίλιο του 2010 σχετικά με τα θαλάσσια απορρίμματα αναφέρει πολλές πηγές θαλάσσιας ρύπανσης όπως οι δημόσιοι χώροι υγειονομικής ταφής αποβλήτων, οι χωματερές ανεπεξέργαστων απορρίψεων λυμάτων, οι παράκτιες βιομηχανίες, ο τουρισμός, η ναυτιλία, η αλιεία, οι υδατοκαλλιέργειες κ.λπ. Η προέλευση, η εκτροπή και η τελική κατάληξη των απορριμμάτων συνεπεία των βροχοπτώσεων, των ποταμών, των ρευμάτων, των ανέμων και των διαφόρων γεωμορφολογικών παραγόντων επηρεάζουν την κατανομή και την αφθονία των απορριμμάτων.

Απαντώντας στην εν λόγω έκθεση, η Επιτροπή, με την απόφασή της της 2010/477/EΕ[1] της 1ης Σεπτεμβρίου 2010, εντόπισε τέσσερα σχετικά κριτήρια για την παρακολούθηση των ποσοτήτων και των πηγών των απορριμμάτων που καταλήγουν στη θάλασσα ως ένδειξη της καλής περιβαλλοντικής κατάστασης των θαλασσίων υδάτων, όπως απαιτείται από την οδηγία πλαίσιο για τη θαλάσσια στρατηγική 2008/56[2]. Τα κράτη μέλη καλούνται να καθορίσουν στόχους βάσει των ως άνω κριτηρίων κατά το 2012 και έχουν την υποχρέωση να διαμορφώσουν μέτρα για την ανάπτυξη του προβλήματος των απορριμμάτων στη θάλασσα το αργότερο μέχρι το 2015.

Επιπλέον η Επιτροπή έχει κινήσει διαδικασία συγκρότησης τεχνικού κλιμακίου για τα θαλάσσια απορρίμματα με τη συμμετοχή εμπειρογνωμόνων από τα κράτη μέλη, την επιστημονική κοινότητα, το Ανεξάρτητο Κέντρο Περιβαλλοντικών Μελετών (ICES), το Κοινό Κέντρο Ερευνών και των άμεσα ενδιαφερομένων, για την εφαρμογή των υποχρεώσεων που απορρέουν από την οδηγία σχετικά με την θαλάσσια ρύπανση από απορρίμματα.

Τα μέτρα θα πρέπει επίσης να συντονίζονται στο επίπεδο θαλάσσιων περιφερειών. Η σημασία της θέσπισης φιλοδόξων στόχων μέχρι το 2012 και τα θαλάσσια απορρίμματα όσον αφορά τον Βορειοανατολικό Ατλαντικό ήταν ένα σημαντικό συμπέρασμα της Διϋπουργικής Συνόδου της OSPAR (σύμβαση για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος του Βορειανατολικού Ατλαντικού) που πραγματοποιήθηκε στο Μπέργκεν της Νορβηγίας στις 24 Σεπτεμβρίου 2010. Δεν προβλέπεται διατύπωση περαιτέρω νομοθετικών προτάσεων σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης λόγω της προαναφερόμενης έκθεσης.

Όσον αφορά τις πιθανές πολιτικές λύσεις, προβλέπεται να πραγματοποιηθεί σεμινάριο για τα θαλάσσια απορρίμματα στις 8 Νοεμβρίου 2010 στις Βρυξέλλες. Το εν λόγω σεμινάριο θα συγκεντρώσει τους κύριους φορείς από τον τομέα των θαλάσσιων απορριμμάτων, όπως οι  υπεύθυνοι για τη χάραξη πολιτικής, η βιομηχανία (πλαστικών), οι μη κυβερνητικές οργανώσεις (ΜΚΟ) και ο επιστημονικός κόσμος. Στόχος του θα είναι να καταγράψει την κατάσταση του θαλασσίου περιβάλλοντος όσον αφορά τα θαλάσσια απορρίμματα, συμπεριλαμβανόμενης και της λεγόμενης πλαστικής σούπας, και τις πλέον πρόσφατες επιστημονικές γνώσεις των (δυνητικών) επιπτώσεών της, ενώ παράλληλα θα διερευνηθούν πιθανές λύσεις για την αντιμετώπιση του εν λόγω θέματος τόσο στη θάλασσα όσο και στην ξηρά, δεδομένου ότι εν προκειμένω η ευαισθητοποίηση του κοινού διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο. Το σεμινάριο διοργανώνεται από την Επιτροπή και αποτελεί επίσης αντίδραση στο διάλογο που πραγματοποιήθηκε στο Συμβούλιο του 2009 και στην συνδυασμένη απάντηση που έδωσε ο Επίτροπος κ. Janez Potočnik σε κοινοβουλευτικές ερωτήσεις των κ. Caroline Lucas και Gerben-Jan Gerbrandy.

 

[1] ΕΕ L 135 της 2.6.2010.

[2] Οδηγία 2008/56/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Ιουνίου 2008, περί πλαισίου κοινοτικής δράσης στο πεδίο της πολιτικής για το θαλάσσιο περιβάλλον (οδηγία-πλαίσιο για τη θαλάσσια στρατηγική), ΕΕ L 164 της 25.6.2008.