σε ,

Θέμα: Νέα επιστημονικά στοιχεία επιβάλλουν τη θέσπιση μορατόριουμ στην καλλιέργεια και εμπορία ΓΤΟ

Ερώτηση με αίτημα γραπτής απάντησης προς την Επιτροπή, Άρθρο 117 του Κανονισμού, Kriton Arsenis (S&D)

Θέμα: Νέα επιστημονικά στοιχεία επιβάλλουν τη θέσπιση μορατόριουμ στην καλλιέργεια και εμπορία ΓΤΟ

Για πρώτη φορά μετά από 12 χρόνια, η ΕΕ προέβη φέτος στην έγκριση της κυκλοφορίας επτά γενετικά τροποποιημένων οργανισμών (ΓΤΟ), βασισμένη σε σχετικές θετικές γνωμοδοτήσεις της EFSA. Η EFSA χρησιμοποιεί για τις γνωμοδοτήσεις της την έννοια της «ουσιαστικής ισοδυναμίας», κατά την οποία συγκρίνεται η χημική σύνθεση των γενετικά τροποποιημένων προϊόντων με μία ισοδύναμη μη ΓΤ ποικιλία, προκειμένου να αξιολογηθεί η ασφάλεια των ΓΤ προϊόντων. Ωστόσο, πρόσφατη επιστημονική έρευνα (Jiao et al., 2010) αμφισβητεί την ουσιαστική ισοδυναμία, καθώς ανιχνεύθηκαν σε ΓΤ ρύζι σημαντικές ακούσιες αλλαγές στη χημική σύνθεση πρωτεϊνών, σε σχέση με το ουσιαστικά ισοδύναμο συμβατικό ρύζι. Βασική επίσης παραδοχή των γνωμοδοτήσεων της EFSA είναι ότι δεν έχει βρεθεί ανασυνδυασμένη αλληλουχία DNA σε όργανα ή ιστούς ζώων που τρέφονται με γενετικά τροποποιημένες ζωοτροφές. Πρόσφατη όμως μελέτη ιταλών επιστημόνων (Tudisco et al., 2010), αποδεικνύει τη μεταφορά ανασυνδυασμένου DNA από ΓΤ ζωοτροφές στο αίμα και στο γάλα κατσίκας και μέσω του θηλασμού στο αίμα και στους ιστούς των κατσικιών. Η μεθοδολογία που ακολουθεί η EFSA για την αξιολόγηση της ασφάλειας των ΓΤΟ, σύμφωνα με τις ανωτέρω μελέτες, είναι έκθετη επιστημονικά, ενώ παράλληλα προκύπτουν ζητήματα ασφάλειας της δημόσιας υγείας από την καλλιέργεια και εμπορία των ΓΤΟ στην ευρωπαϊκή αγορά.

Με βάση τα ανωτέρω, ερωτάται η Επιτροπή:

  1. Σύμφωνα με την αρχή της προφύλαξης, προτίθεται να προβεί:

— σε ανάκληση των έως σήμερα εγκρίσεων ΓΤΟ και

— σε αναστολή χορήγησης νέων εγκρίσεων καλλιέργειας και εμπορίας ΓΤΟ, έως ότου βρεθούν αξιόπιστοι μηχανισμοί έλεγχου και αποκλειστεί κάθε πιθανότητα μεταφοράς γενετικά τροποποιημένων γονιδίων στην τροφική αλυσίδα;

  1. Σε περίπτωση που δεν προχωρήσει στα ανωτέρω, σκοπεύει, στα πλαίσια της νομοθεσίας της ΕΕ για τη βιοασφάλεια, να ενισχύσει τους ελέγχους των ΓΤΟ με ανεξάρτητες από την EFSA επιστημονικές μελέτες;
  2. Πώς διασφαλίζει έως σήμερα την αξιοπιστία των στοιχείων που υποβάλλουν οι εταιρείες ΓΤΟ για τα προς έγκριση προϊόντα, κυρίως σε σχέση με την πιθανότητα μεταφοράς ΓΤ γονιδίων στην ανθρώπινη τροφική αλυσίδα;

 

E-6649/10EL Απάντηση του κ. Dalli εξ ονόματος της Επιτροπής (31.8.2010)

1α. Σύμφωνα με τη νομοθεσία της ΕΕ, η αξιολόγηση του περιβαλλοντικού κινδύνου των ΓΤΟ διενεργείται για κάθε περίπτωση χωριστά και με βάση τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε ΓΤΟ. Οι λεπτομερείς αρχές και απαιτήσεις αυτής της αξιολόγησης κινδύνου θεωρούνται από τις αυστηρότερες και πληρέστερες στον κόσμο[1]. Η αξιολόγηση περιβαλλοντικού κινδύνου περιλαμβάνει επίσης τις πιθανές αρνητικές επιπτώσεις που μπορούν να προκύψουν (i) με τη μεταφορά του παρεμβληθέντος γενετικού υλικού σε άλλους οργανισμούς και, γενικότερα, (ii) με αλληλεπιδράσεις με άλλους οργανισμούς[2]. Η αξιολόγηση αυτή διενεργείται σε επίπεδο ΕΕ από την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA), αφού ληφθούν υπόψη οι επιστημονικές παρατηρήσεις από όλα τα κράτη μέλη και τα πλέον επικαιροποιημένα επιστημονικά στοιχεία, συμπεριλαμβανομένων των μελετών που αναφέρει το αξιότιμο Μέλος.

Μετά την έγκριση για τη διάθεση ενός ΓΤΟ στην αγορά, εφαρμόζονται μέτρα παρακολούθησης, ώστε να εντοπίζονται και να αντιμετωπίζονται πιθανές αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία του ανθρώπου και των ζώων καθώς και στο περιβάλλον. Σύμφωνα με τη νομοθεσία της ΕΕ, αν διαπιστωθούν τέτοιες επιπτώσεις, η έγκριση του ΓΤΟ μπορεί να ανακληθεί ή να τροποποιηθεί σε επίπεδο ΕΕ[3]. Μέχρι σήμερα δεν έχει προκύψει κανένας επιστημονικός λόγος ώστε να ανακληθεί ή να τροποποιηθεί οποιαδήποτε έγκριση από εκείνες που έχουν χορηγηθεί.

1β. Επιπλέον, δεν υπάρχει επιστημονικός λόγος που να δικαιολογεί τη γενική αναστολή της διαδικασίας χορήγησης έγκρισης ΓΤΟ. Τα συμπεράσματα που εξέδωσε το Συμβούλιο τον Δεκέμβριο του 2008, τα οποία εγκρίθηκαν ομόφωνα από τα κράτη μέλη, τόνιζαν την ανάγκη να συνεχιστεί η αξιολόγηση ΓΤΟ για κάθε περίπτωση χωριστά. Επιπλέον, έκριναν ικανοποιητικό το έργο της EFSA όσον αφορά την επικαιροποίηση των κατευθυντηρίων γραμμών για την αξιολόγηση περιβαλλοντικού κινδύνου, οι οποίες αναμένεται να οριστικοποιηθούν έως το τέλος του τρέχοντος έτους. Αυτές οι κατευθυντήριες γραμμές θα αφορούν σημαντικές πτυχές και θα ευθυγραμμίζονται με τις αυστηρές απαιτήσεις της νομοθεσίας, συμπεριλαμβανομένης της αξιολόγησης δυνητικής μεταφοράς γονιδίων λόγω της ελευθέρωσης ΓΤΟ στο περιβάλλον.

  1. Δυνάμει της νομοθεσίας της ΕΕ, η επιστημονική γνώμη της EFSA είναι υποχρεωτική για την αξιολόγηση του κινδύνου από κάθε επιμέρους ΓΤΟ[4]πριν από την ενδεχόμενη έγκρισή του. Ως προς αυτό, και προκειμένου να εξασφαλιστεί η κατά το δυνατόν πληρέστερη αξιολόγηση σε επίπεδο ΕΕ, η Επιτροπή διαβιβάζει στην EFSA όλα τα επιστημονικά στοιχεία που μπορεί να υποπέσουν στην προσοχή της. Με βάση τη γνώμη της EFSA, η Επιτροπή καταρτίζει σχέδιο απόφασης. Αν η απόφαση δεν συμφωνεί με τη γνώμη της EFSA, η Επιτροπή πρέπει να δικαιολογήσει τη θέση της.
  2. Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, η αίτηση που υποβάλλει μια εταιρεία για την έγκριση ΓΤΟ πρέπει να περιλαμβάνει ειδική δέσμη επιστημονικών στοιχείων[5]. Αν τα στοιχεία είναι ελλιπή ή δεν είναι πλήρως τεκμηριωμένα, η EFSA ζητεί εκ νέου από την εταιρεία να βελτιώσει τον φάκελό της. Αυτό έχει ήδη συμβεί αρκετές φορές μέχρι σήμερα.  Όπως προαναφέρθηκε, η EFSA εκδίδει τη γνώμη της αφού λάβει υπόψη τα στοιχεία που υποβάλλουν οι εταιρείες, καθώς και οποιαδήποτε άλλα επιστημονικά στοιχεία προέρχονται από τα κράτη μέλη ή άλλη πηγή. Η ευρεία εξέταση μελετών και στοιχείων που έχουν επανεξεταστεί από ομοτίμους και προέρχονται από διαφορετικές πηγές εξασφαλίζει την όσο το δυνατόν διεξοδικότερη αξιολόγηση των αιτήσεων που υποβάλλονται από τις εταιρείες.

 

 

[1] Βλ. παραρτήματα II και III της οδηγίας 2001/18/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Μαρτίου 2001, για τη σκόπιμη ελευθέρωση γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών στο περιβάλλον (ΕΕ L 106 της 17.4.2001) και την απόφαση 2002/623/ΕΚ της Επιτροπής, της 24ης Ιουλίου 2002 (ΕΕ L 200 της 30.7.2002), που συμπληρώνει τις αρχές της αξιολόγησης περιβαλλοντικού κινδύνου του παραρτήματος II της οδηγίας 2001/18/ΕΚ.

[2] Παράρτημα II σημείο Γ.2 της οδηγίας 2001/18/ΕΚ.

[3] Βλ. άρθρο 20 παράγραφος 3 της οδηγίας 2001/18/ΕΚ και άρθρο 10 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2003, για τα γενετικώς τροποποιημένα τρόφιμα και ζωοτροφές (ΕΕ L 268 της 18.10.2003).

[4] Βλ. άρθρα 7 και 19 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 και άρθρα 18 και 28 της οδηγίας 2001/18/ΕΚ.

[5] Βλ. παράρτημα ΙΙΙ της οδηγίας 2001/18/ΕΚ.