σε ,

Θέμα: Ρύπανση Θερμαϊκού Κόλπου

5 Αυγούστου 2009

ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ υποβολή: Kriton Arsenis (S-D) προς την Επιτροπή

ΘΕΜΑ: Ρύπανση Θερμαϊκού Κόλπου

Από το 1975 έως σήμερα έχουν γίνει περισσότερες από 500 έρευνες για τον Θερμαϊκό Κόλπο, οι οποίες επιβεβαιώνουν την αλόγιστη ρύπανση και την συνεχή υποβάθμιση της ποιότητας των νερών ως αποτέλεσμα της ρήψης βιομηχανικών, αστικών και τουριστικών λυμάτων. Στην χειρότερη κατάσταση, από άποψη ρύπανσης, βρίσκεται το λιμάνι της Θεσσαλονίκης, από το οποίο απουσιάζουν ακόμη και οι βενθικοί οργανισμοί και κατά συνέπεια κάθε μορφή ζωής. Η ρύπανση του Κόλπου έχει σημαντικές κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες, όπως η απαγόρευση εμπορίας οστρακοειδών του Θερμαϊκού και η δραματική μείωση ειδών ψαριών, όπως οι κουτσομούρες και τα μπαρμπούνια και τελικά η συρρίκνωση των επαγγελμάτων αλιείας στην περιοχή. Τον Νοέμβριο 2008, στο πλαίσιο των δράσεων του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ/eegrants), εγκρίθηκε το πρόγραμμα «Ανάπτυξη και εφαρμογή εργαλείων Ολοκληρωμένης Διαχείρισης Παράκτιας Ζώνης (ΟΔΖΠ) Θερμαϊκού Κόλπου – Πιλοτική εφαρμογή στη δυτική παράκτια ζώνη». Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή ερωτάται:
(α) έχει εισέλθει στην φάση υλοποίησης το εν λόγω πρόγραμμα; Δέχεται τακτική ενημέρωση η Επιτροπή από τις αρμόδιες εθνικές αρχές σχετικά με την πρόοδο του προαναφερθέντος προγράμματος;
(β) πέρα από την χαρτογράφηση των βιομηχανικών πηγών ρύπανσης, ποιες άμεσες επεμβάσεις για την καταπολέμηση της ρύπανσης προβλέπονται από το πρόγραμμα και πόσες από αυτές έχουν ολοκληρωθεί;
(γ) παραβιάζει η Ελλάδα στην περίπτωση του Θερμαϊκού τις διατάξεις της οδηγίας-πλαισίου 2000/60/ΕΚ(1) σχετικά με τους υδάτινους πόρους; και
(δ) το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (υπόθεση C‑440/06) απεφάνθη ότι η Ελλάδα παραβαίνει τις διατάξεις της οδηγίας σχετικά με την επεξεργασία των αστικών λυμάτων σε αρκετούς οικισμούς, ορισμένοι εκ των οποίων απορρίπτουν τα λύματά τους στον Θερμαϊκό Κόλπο. Συνεχίζει να παρακολουθεί η Επιτροπή την ανωτέρω υπόθεση; Είναι πιθανό η ανωτέρω παράβαση να παραμένει;

 

E-3894/2009 Απάντηση του κ. Δήμα εξ ονόματος της Επιτροπής

Οι συνεισφορές από τους χρηματοδοτικούς μηχανισμούς ΕΟΧ/Νορβηγίας αποβλέπουν στη μείωση των κοινωνικών και οικονομικών ανισοτήτων εντός του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου. Για την πενταετία 2004-2009 έχουν διατεθεί 1,307 δισ. ευρώ με σκοπό τη στήριξη έργων σε ένα ευρύ φάσμα τομέων προτεραιότητας. Οι χρηματοδοτικοί μηχανισμοί του ΕΟΧ έπαψαν να ισχύουν στις 30 Απριλίου 2009.

Σύμφωνα με τις διατάξεις των σχετικών συμφωνιών, η Επιτροπή ελέγχει τη συμβατότητα των προτεινομένων έργων με τους στόχους της Κοινότητας. Μέχρι τα τέλη Απριλίου 2009, είχαν υποβληθεί στην Επιτροπή από το Γραφείο Χρηματοδοτικού Μηχανισμού (FMO) και από τον φορέα Innovation Norway αιτήσεις για τον έλεγχο άνω των 1200 έργων από 15 κράτη μέλη.

Το έργο που αφορά τον Θερμαϊκό Κόλπο ελέγχθηκε από την Επιτροπή, η οποία εξέδωσε θετική γνωμοδότηση.

Ωστόσο, αρμόδιοι φορείς για την έγκριση, την υλοποίηση, τις συμφωνίες επιχορήγησης και την παρακολούθηση της εφαρμογής τους, καθώς και για την παραλαβή των εκθέσεων προόδου είναι η Επιτροπή Χρηματοδοτικού Μηχανισμού και το FMO (αμφότερα θεσμικά όργανα του ΕΟΧ). Στη συγκεκριμένη περίπτωση, οι αρμόδιες ελληνικές αρχές υποβάλλουν αναφορές απευθείας στο FMO. Το έργο δεν συγχρηματοδοτείται από την ΕΕ.

Το έργο εγκρίθηκε από την Επιτροπή Χρηματοδοτικού Μηχανισμού τον Απρίλιο του 2009. Η Επιτροπή πιστεύει ότι το FMO έχει εγκρίνει το σχέδιο υλοποίησης του έργου και έχει διαβιβάσει τη συμφωνία επιχορήγησης στο ελληνικό εστιακό σημείο (Focal Point) για υπογραφή.

Σκοπός του έργου είναι ο εμπλουτισμός των γνώσεων και η ενίσχυση της ικανότητας ανταπόκρισης προκειμένου να αποφευχθεί η υποβάθμιση του θαλάσσιου περιβάλλοντος και να εξασφαλιστεί η διαχείριση της κατάστασης των παράκτιων ενδιαιτημάτων, με γενικό στόχο την ανάπτυξη επιστημονικών και συντονιστικών εργαλείων ολοκληρωμένης διαχείρισης παράκτιας ζώνης (ΟΔΠΖ) για τη μελλοντική διαχείριση του Θερμαϊκού Κόλπου. Το ολοκληρωμένο έργο περιλαμβάνει τις ακόλουθες δραστηριότητες και αποτελέσματα:
— προμελέτες της κατάστασης∙
— δημιουργία παρατηρητηρίου για την ολοκληρωμένη διαχείριση της παράκτιας ζώνης Θερμαϊκού Κόλπου∙
— σχεδιασμό και υλοποίηση της περιβαλλοντικής παρακολούθησης∙
— προμήθεια και εγκατάσταση τηλεμετρικών σταθμών παρακολούθησης φυσικοχημικών παραμέτρων του θαλάσσιου περιβάλλοντος∙
— δημιουργία βάσης δεδομένων, συμπεριλαμβανομένης μιας εφαρμογής για τη λήψη αποφάσεων και την έγκαιρη προειδοποίηση στον Θερμαϊκό Κόλπο, με επίκεντρο την ολοκληρωμένη διαχείριση παράκτιας ζώνης Θερμαϊκού Κόλπου και δραστηριότητες διαχείρισης και προβολής.

Φορέας υλοποίησης είναι το υπουργείο Μακεδονίας-Θράκης. Το εθνικό εστιακό σημείο θα εξασφαλίσει ότι η ελληνική κυβέρνηση θα καλύψει τουλάχιστον το 50 % του εκτιμώμενου επιλέξιμου κόστους του έργου.

Η οδηγία πλαίσιο για τα ύδατα(1) επιβάλλει την υποχρέωση επίτευξης καλής κατάστασης σε όλα τα ύδατα (ποταμοί, λίμνες, υπόγεια ύδατα και παράκτια ύδατα), κατά κανόνα μέχρι το 2015. Η καλή κατάσταση των υδάτων ορίζεται λεπτομερώς στην οδηγία, για τα επιφανειακά ύδατα δε, με γνώμονα τα βιολογικά, χημικά και υδρομορφολογικά στοιχεία(2).

Τα σχέδια και προγράμματα («σχέδια διαχείρισης λεκάνης απορροής ποταμού») που είναι αναγκαία προκειμένου να επιτευχθεί αυτός ο περιβαλλοντικός στόχος για όλα τα ύδατα πρέπει να έχουν καταρτιστεί και εγκριθεί έως τις 22 Δεκεμβρίου 2009. Τα εν λόγω σχέδια και προγράμματα πρέπει να καλύπτουν όλες τις πηγές ανθρωπογενών επιπτώσεων στα ύδατα και να περιλαμβάνουν όλα τα αναγκαία μέτρα για την επίτευξη «καλής κατάστασης» στα ύδατα του Θερμαϊκού Κόλπου, όπου αυτή δεν υφίσταται. Τα σχέδια και προγράμματα πρέπει να έχουν κοινοποιηθεί στην Επιτροπή μέχρι τις 22 Μαρτίου 2010.

Η Επιτροπή θα εξετάσει κατά πόσο τα εν λόγω σχέδια και προγράμματα είναι σύμφωνα με τις διατάξεις της οδηγίας και με τους περιβαλλοντικούς στόχους της και, εφόσον απαιτείται, θα λάβει τα αναγκαία μέτρα, στα οποία περιλαμβάνονται και οι διαδικασίες επί παραβάσει.

Όσον αφορά την οδηγία για την επεξεργασία των αστικών λυμάτων, το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων έκρινε στην απόφασή του C-440/06 της 25ης Οκτωβρίου 2007 ότι η Ελλάδα παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει δυνάμει της οδηγίας 91/271/ΕΟΚ(3) δεδομένου ότι δεν εξασφάλισε σε 23 συνολικά οικισμούς(4) ανά την Ελλάδα την απαιτούμενη επεξεργασία λυμάτων. Ως θεματοφύλακας της Συνθήκης, η Επιτροπή εξέτασε κατά πόσο η Ελλάδα συμμορφώθηκε με την απόφαση αυτή και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι για ένα σημαντικό τμήμα των οικισμών αυτών έχει επιτευχθεί η τήρηση της οδηγίας, με κάποια καθυστέρηση βέβαια. Ωστόσο, για τους οικισμούς που δεν συμμορφώθηκαν, η Επιτροπή κίνησε το 2008 διαδικασία επί παραβάσει, βάσει του άρθρου 228 της Συνθήκης, για μη συμμόρφωση με την απόφαση C-440/06 και θα συνεχίσει να παρακολουθεί δεόντως την εξέλιξη του εν λόγω ζητήματος.

(1) Οδηγία 2000/60/ΕΚ, ΕΕ L327 της 22.12.2000

(2) Παράρτημα V της οδηγίας 2000/60/ΕΚ
(3) Οδηγία 91/271/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 21ης Μαΐου 1991 για την επεξεργασία των αστικών λυμάτων, ΕΕ L 135 της 30.5.1991
(4) Αρτέμιδα, Χρυσούπολη, Ηγουμενίτσα, Ηράκλειο, Κατερίνη, Κορωπί, Λευκίμμη, Λιτόχωρο (Πιερία), Μάλια, Μαρκόπουλο, Μέγαρα, Νέα Κυδωνία, Ναύπακτος, Νέας Μάκρη, Παροικιά (Πάρος), Πόρος-Γαλατάς, Ραφήνα, Θεσσαλονίκη (τουριστική ζώνη), Τρίπολη, Ζάκυνθος, Αλεξάνδρεια (Ημαθία), Έδεσσα και Κάλυμνος