σε ,

Το μέγεθος της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης

Η έννοια της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης στο δημόσιο διάλογο, υποδηλώνει την ύπαρξη κρυφού και φανερού κόστους από την επιχειρηματική δραστηριότητα. Τα κόστη αυτά προκύπτουν συχνά από την εφαρμογή τεχνολογιών, τις πλήρεις επιπτώσεις των οποίων είτε εκούσια είτε ακούσια καθυστερήσαμε να επισημάνουμε.

Ενώ στον κοινωνικό τομέα η υπευθυνότητα έχει οριστεί συλλογικά μετά από αγώνες για ασφάλεια και υγιεινή, δικαιώματα εργαζομένων και άλλα, στον περιβαλλοντικό τομέα, τα σχετικά επιτεύγματα είναι πιο πρόσφατα, ενώ το μέγεθος των επιπτώσεων στην ανθρώπινη και την πλανητική υγεία ακόμα αποτιμάται και οι μακροπρόθεσμες και συνδυασμένες επιπτώσεις των βιομηχανικών πρακτικών και προϊόντων παραμένουν εν πολλοίς άγνωστες.

Υπάρχει ένας τομέας όπου υπάρχει ευρεία επιστημονική και πολιτική συναίνεση σε παγκόσμιο επίπεδο. Η βιομηχανική επανάσταση και η παρούσα οργάνωση του τρόπου ζωής της ανθρωπότητας όπως εκπορεύεται από τις ανεπτυγμένες χώρες έχει οδηγήσει σε ραγδαία αύξηση της συγκέντρωσης αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα. Αν δεν σταματήσουν να αυξάνονται οι παγκόσμιες εκπομπές έως το 2016 η θερμοκρασία της Γης θα αυξηθεί κατά πάνω από 1,5 – 2ο C και η καταστροφή των περισσότερων περίπλοκων μορφών ζωής στη Γη θα είναι πλέον προδιαγεγραμμένη. Ο κύριος όγκος των εκπομπών αερίων προκύπτει από την παρούσα παγκοσμιοποιημένη οικονομία, βασισμένη εν πολλοίς στην υπόθεση της αφθονίας ορυκτών καυσίμων.

Το μέγεθος της απειλής ορίζει και το μέγεθος της ευθύνης απέναντι στη Γη, τους συνανθρώπους μας και τις επόμενες γενιές. Για να μπορούμε να κοιτάμε τα παιδιά μας στα μάτια πρέπει να μεταβάλλουμε δραστικά τον τρόπο ζωής μας με βασική κατεύθυνση την ραγδαία μείωση της χρήσης πόρων. Η απαραίτητη αυτή αλλαγή αφορά, κυρίως τις επιχειρήσεις, ως βασικές μονάδες του παγκοσμιοποιημένου οικονομικού συστήματος.

Ποιος είναι ο τρόπος να μειωθεί δραστικά το περιβαλλοντικό αποτύπωμα μιας επιχείρησης;

Η απάντηση είναι διαφορετική για κάθε επιχείρηση. Κατά πάσα πιθανότητα, όμως, περιλαμβάνει δραστικές αναμορφώσεις συστημάτων προμηθειών και διανομής, προσδοκιών κερδών, μείωση ψαλίδας στις αμοιβές, μείωση μεγέθους, ακόμα και επαναπροσδιορισμό της βασικής επιχειρηματικής δραστηριότητας ή οριστική εγκατάλειψη της έννοιας της πώλησης «προϊόντος» υπέρ της παροχής υπηρεσιών. Μακροπρόθεσμα, θα πρέπει να αφορούν μια επιχειρηματική δραστηριότητα με κύριο αντικείμενο την αποκατάσταση φυσικών οικοσυστημάτων αλλά και ανθρώπινων κοινωνιών.

Εφόσον το διακύβευμα της επιχειρηματικής και πολιτικής δράσης είναι πλέον η συνέχιση της ζωής στη Γη, ίσως μπορούμε να ελέγξουμε ένα προς ένα τα προϊόντα και εργαλεία του πολιτισμού μας ως προς ένα βασικό κριτήριο: υποστηρίζουν τις βασικές προτεραιότητες της διατήρησης της ζωής στη Γη; Οι σκουπιδότοποί μας επιβεβαιώνουν γλαφυρά ότι ελάχιστα προϊόντα περνούν αυτόν τον βασικό έλεγχο.

Ουσιαστικά, η παρούσα οικονομική –ή καλύτερα «οικονομίστικη»- ορθοδοξία προσδίδει αξία σε μια σειρά από δραστηριότητες οι οποίες θέτουν σε κίνδυνο άπειρες μορφές ζωής, μεταξύ των οποίων και η ανθρώπινη. Φυσικοί πόροι, πραγματικές πηγές πλούτου, που δημιουργήθηκαν μετά από διεργασίες εκατομμυρίων ετών -δάση, ποτάμια, ορυκτά, ωκεανοί, καθαρός αέρας- εξαντλούνται. Παράλληλα, ο ρυθμός δημιουργίας του πλούτου αυτού καθορίζεται από τους ρυθμούς αναπαραγωγής και αυτοοργάνωσης της φύσης, οι οποίοι είναι βασανιστικά αργοί για την κυρίαρχη σημερινή ανθρώπινη αντίληψη. Εφόσον μιλάμε για ευθύνη, το παράδοξο είναι ηθικό και μπορεί να διατυπωθεί ως εξής: με τρέχουσες λογιστικές πρακτικές, δημόσιες ή ιδιωτικές, η οικονομική απόδοση της φύτευσης ενός δέντρου είναι πολύ χαμηλότερη από την απόδοση της κοπής του.

Παρόλα αυτά, και ενώ οι αγκυλώσεις κάποιων παραγωγικών διεργασιών ξεπερνούν τη Σοβιετική Ένωση σε παραδοξότητα, πολλοί καυχιούνται για την αποτελεσματική κατανομή πόρων λόγω ελεύθερης και ευέλικτης διαχείρισης. Για να φτάσει ένα αλουμινένιο κουτάκι με αναψυκτικό στον καταναλωτή χρειάζονται 319 ημέρες, από την εξόρυξη του βωξίτη μέχρι τη τελική διανομή[1]. Στο διάστημα αυτό έχει περάσει από πέντε διαφορετικές χώρες και δέκα διαφορετικές επιχειρήσεις, ανάλογα με το στάδιο της παραγωγικής διαδικασίας.

Το αναψυκτικό πίνεται σε μερικά λεπτά. Το κουτάκι πετιέται σε κλάσματα δευτερολέπτου. Και όλες οι επιχειρήσεις στα ενδιάμεσα στάδια, ίσως να θεωρούν τους εαυτούς τους ως υπεύθυνους εταιρικούς πολίτες.

[1] Womack and Jones, 1996, Lean Thinking: Banish Waste and Create Wealth in Your Corporation