σε

Χαιρετισμός ημερίδας στο Βάι

Χαιρετισμός Κρίτωνα Αρσένη στην ΗΜΕΡΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟ ΒΑΙ

Αγαπητοί φίλοι και φίλες,

Στην Ελλάδα το μοναδικό ενδημικό είδος φοίνικα που καταγράφεται, ο Θεοφράστιος, υπάρχει σε ελάχιστα σημεία με πιο σημαντικό το φοινικόδασος του Βάι. Αποτελεί προστατευόμενο είδος σύμφωνα με την κοινοτική οδηγία 92/43, γι’ αυτό και οι περιοχές όπου απαντάται είναι χαρακτηρισμένες ως τόποι κοινοτικής σημασίας.

Στην υπόλοιπη Ελλάδα, απαντώνται κατά κύριο λόγο δύο εισαγόμενα είδη φοίνικα: ο Κανάριος και η Ουασιγκτωνία. Αν σκεφτούμε έστω και λίγα δευτερόλεπτα, μπορούμε να αντιληφθούμε ότι ο φοίνικας δεν υπάρχει πουθενά σχεδόν στην Ελληνική φύση, αλλά κυριαρχεί στις ελληνικές πόλεις. Φυτεύεται κυρίως από την τοπική αυτοδιοίκηση και αλλά και από ιδιώτες και πρόσφατα η φύτευσή του έχει λάβει διαστάσεις επιδημίας. Τα πλατάνια, τα κωνοφόρα, τα εσπεριδοειδή, οι ακακίες, οι βελανιδιές και τόσα άλλα γνώριμα είδη του ελληνικού φυσικού και πολιτιστικού τοπίου αντικαθίστανται ή περικυκλώνονται από φοικινικοειδή, τα οποία μπορεί να έχουν εξέχοντα ρόλο στα αντίστοιχα τοπία της Μέσης και Άπω Ανατολής, Αφρικής, Νότιας Αμερικής και Αυστραλίας αλλά στην Ελλάδα είναι άγνωστα. Συχνά μάλιστα οι φοίνικες φυτεύονται μέσα σε γρασίδι, είδος ιδιαίτερα υδροβόρο. Η ανεξέλεγκτη εξάπλωση τους κατέληξε να απειλεί με εξαφάνιση το μοναδικό ενδημικό είδος φοίνικα, τον Θεοφράστιο, αφού τα δύο εισαγόμενα είδη αποτελούν τους κυριότερους φορείς της μεγαλύτερης απειλής για τα φοινικοειδή, του κόκκινου σκαθαριού.

Η εμφάνιση του κόκκινου σκαθαριού, φυσικού εχθρού του φοίνικα στην Ανατολή, το οποίο έχει πραγματικά «εισβάλλει» στην Ευρώπη από τη Βόρεια Αφρική, οδηγεί τους φοίνικες με μαθηματική ακρίβεια σε καταστροφή. Λόγω της εμπορικής αξίας των φοινικοειδών, το σκαθάρι και οι τρόποι αντιμετώπισής του έχουν μελετηθεί αρκετά από ειδικούς διεθνώς και στην Ελλάδα, και απ’ ότι φαίνεται λύση δεν έχει βρεθεί. Δεν υπάρχει εξόντωση, ούτε βιολογική καταπολέμηση παρά μόνο «καταπίεση του πληθυσμού», περιορισμός του δηλαδή. Δεν έχει μέχρι σήμερα βρεθεί οριστική λύση καταπολέμησης του σκαθαριού χωρίς επιπτώσεις στον άνθρωπο.

Θα πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη ότι η τοξική καταπολέμηση του σκαθαριού δημιουργεί και μείζον πρόβλημα διαχείρισης στερεών αποβλήτων, αφού οι νεκροί φοίνικες εμποτισμένοι με υπολείμματα επικίνδυνων εντομοκτόνων είτε καίγονται είτε θάβονται στο έδαφος. Πέρα από το διαχειριστικό σκέλος της υπόθεσης υπάρχει φυσικά και το οικονομικό το οποίο επωμίζεται το Δημόσιο, ακόμα και αν πρόκειται για φοίνικες ιδιωτών. Ας μην ξεχνάμε ότι η Ελλάδα συχνά δυσκολεύεται να χειριστεί τα αστικά απόβλητα, πόσο μάλλον τα επικίνδυνα είτε από βιολογική είτε από χημική άποψη.

Για την Ελλάδα έχει ιδιαίτερη σημασία το γεγονός ότι ο κίνδυνος της εισαγωγής και εξάπλωσης του σκαθαριού είναι ευθέως ανάλογος με την φύτευση φοινικόδενδρων. Ας μην ξεχνάμε ότι το σκαθάρι δεν προσβάλλει άλλα φυτά –της ελληνικής χλωρίδας τουλάχιστον. Συνεπώς, φυτεύοντας φοίνικες σε δημόσιους ή ιδιωτικούς χώρους, οδηγούμε εμείς οι ίδιοι στην εξάπλωση του σκαθαριού, δημιουργώντας τον οικότοπό του και ταυτόχρονα αλλοιώνοντας το ελληνικό τοπίο και την τοπική βιοποικιλότητα.

Είναι αξιέπαινη η προσπάθεια του Δήμου Ιτάνου και του ΓΕΩΤ.Ε.Ε. Κρήτης να οργανώσουν Ημέρα δράσης για το φοινικόδασος και τους ευχαριστώ για την πρόσκληση. Μακάρι και άλλοι οι φορείς να έδειχναν αντίστοιχο ενδιαφέρον για τους τόπους κοινοτικής σημασίας των περιοχών τους. Η αξία του φοινικόδασους στο Βάι είναι αυταπόδεικτη και η προστασία του αναγκαία και νομικά επιβεβλημένη. Λαμβάνοντας υπόψη το οικονομικό κόστος των διαφόρων λύσεων που έχουν προταθεί καθώς και την απειλή κάποιων εξ αυτών για τη δημόσια υγεία, θέλω να υπενθυμίσω τις παλαιότερες, φθηνότερες και αποτελεσματικότερες προτάσεις του ΓΕΩΤΕΕ Κρήτης:

-Την προτεραιότητα στη δημιουργία ζώνης απαλλαγμένης από άλλα είδη φοινίκων, περιμετρικά από τις συστάδες του κρητικού φοίνικα.

-Την απαγόρευση φύτευσης φοινικοειδών στις προσβεβλημένες περιοχές και στις περιοχές όπου υπάρχουν συστάδες του ενδημικού φοίνικα με προοπτική μέσα στην επόμενη διετία να απαγορευτεί εντελώς η φύτευση φοινικοειδών σε ολόκληρη την Κρήτη.

-Τον πολύ αυστηρό έλεγχο στη διακίνηση των φοινικοειδών που προέρχονται από τις προσβεβλημένες περιοχές.

Ο εορτασμός του Παγκόσμιου Έτος Βιοποικιλότητας 2010 είναι η κατάλληλη αφορμή για να αναθεωρήσουμε το τι και πως φυτεύουμε στην Ελλάδα και το πως ο πλούτος της ελληνικής φύσης μπορεί να μετουσιωθεί σε γνώση και ευκαιρία για έξοδο από την κρίση.

Και πάλι, ευχαριστώ θερμά για την πρόσκληση, συγχαίρω τους οργανωτές για την πρωτοβουλία και εύχομαι από καρδιάς κάθε επιτυχία στις εργασίες της Ημερίδας.

Κρίτων Αρσένης,
Ευρωβουλευτής